Stalinizmin en karanlık günlerinde kaleme alınmış Usta ile Margarita, sihirbaz kılığında 1930’lar Moskovası’na gelen şeytanın şehri birkaç gün içinde sersem etmesini, rejimin ardındaki korkaklık ve ikiyüzlülüğü ortaya çıkarmasını anlatıyor.

Sihirbaz Woland kılığındaki şeytan, refakatçileriyle birlikte Moskova’nın üzerine bir kâbus gibi çöker. İsa’yı ölüme gönderen Pontius Pilatus üzerine bir roman yazmış, kendisine “usta” diyen münzevi bir yazarsa eskiden rejime bağlılığı tartışılmaz birçok kişiyle birlikte akıl hastanesindedir. Sevgilisi Margarita, hem tutkuyla bağlı olduğu aşkını kurtarmak hem de intikamını almak için ruhunu şeytana satmaya karar verir ve yangınlar, fırtınalar ve şeytani balolar şehri kasıp kavurmaya başlar. Moskova’yı çalkalayan karnavalın “usta”nın romanından eski Kudüs sahneleriyle birleştiği başyapıt, karanlık komedinin altındaki susturulamamış başkaldırısını bugün de sürdürmeye devam ediyor.

Michaił Bułhakow zaczął pisać Mistrza i Małgorzatę w 1928 roku, ukończył w roku 1940, na kilkanaście dni przed śmiercią. Książka ukazała się w druku po 40 latach i rzecz niespotykana - natychmiast stała się światowym bestsellerem! Do dzisiaj i śmiech, i łzy towarzyszą lekturze Mistrza i Małgorzaty. Bułhakow opisał świat sobie współczesny szyderczo i bez litości, nie pozostawiając czytelnikom szczególnej nadziei; na pociechę zostawił nam obietnicę, że "rękopisy nie płoną", że człowiek jest, a może raczej bywa dobry. Nawet szatan w Mistrzu i Małgorzacie okazuje się w końcu przyzwoitym facetem. W Polsce powieść Bułhakowa niezmiennie cieszy się ogromnym powodzeniem. W rankingu czytelników i ekspertów "Rzeczpospolitej" w 1999 roku została uznana za najważniejszą powieść XX wieku.